Hoe belast Nederland je Roth IRA?
De Belastingdienst laat je opnames onbelast. Of het saldo meetelt in Box 3, hangt af van het belastingverdrag met de VS. Dat verdrag geeft een echte basis om het saldo buiten Box 3 te houden. Hoe de Belastingdienst dat toepast, is nog niet helemaal duidelijk. Beide antwoorden volgen uit één feit. Voor de Nederlandse wet wijkt een Roth IRA af van een pensioen.
We schrijven voor Nederlanders die terug zijn uit de VS met een Roth IRA. Deze pagina gaat niet over de Amerikaanse belasting zelf, niet over estate planning (je nalatenschap) en niet over lopende werkgeversregelingen. De 401(k) en de traditional IRA komen alleen langs als contrast. Kom je in de loop van een jaar terug? Dan telt Box 3 alleen je volle maanden als inwoner.² Vertrek je in de loop van een jaar? Dan geldt dezelfde maandtelling, op je saldo van 1 januari.²
Neem Sanne. Ze werkte tien jaar in Californië en woont nu weer in Nederland. Uit die jaren heeft ze een Roth IRA van $80.000. Waar hoort die rekening in haar aangifte van dit jaar?
In het kort
Geen Nederlands pensioen: voor de wet wijkt de Roth IRA af van een pensioen.
Opnames onbelast: de Belastingdienst belast ze niet als Box 1-inkomen.
Box 3 als gangbare praktijk: het saldo telt tijdens de opbouwjaren meestal mee als vermogen.
Verdragsbasis: onder het verdrag met de VS kan het saldo buiten Box 3 blijven. De toepassing is alleen nog niet uitgekristalliseerd.
36% Box 3-tarief in 2024, 2025 en 2026, over het fictieve rendement boven het heffingsvrij vermogen.¹ Is je werkelijke rendement lager? Dan mag je dat lagere rendement opgeven.
Eerst zekerheid: bij een fors saldo verslaat schriftelijke bevestiging vooraf elke aanname.
Waarom is een Roth IRA geen pensioen voor de Nederlandse belasting?
Je stort al belast geld in een Roth IRA. De VS belastten je inleg op het moment van storten. Een Nederlands pensioen werkt andersom. Daar gaat je premie er onbelast in en betaal je later belasting over de uitkering. Precies dat kenmerk mist de Roth IRA voor de Nederlandse wet.
Het Amerikaanse staatspensioen staat hier los van. Alleen de VS heffen daarover, dat legt het belastingverdrag vast.
Elke Amerikaanse pot krijgt zo zijn eigen plek in de aangifte. De tabel zet de vier naast elkaar.
| Amerikaanse rekening | Tijdens de opbouw | Bij uitkering |
|---|---|---|
| Amerikaans staatspensioen (Social Security) | Geen Box 3-vermogen | Alleen de VS heffen erover, onder het verdrag |
| 401(k) | Blijft buiten Box 3, geldt als pensioenachtig | Box 1-inkomstenbelasting over elke uitkering |
| Traditional IRA | Blijft buiten Box 3 tijdens de opbouw | Zelfde regel als bij een 401(k) |
| Roth IRA | Box 3 in de gangbare praktijk, vrijgesteld volgens de verdragslezing | Geen Nederlandse inkomstenbelasting over opnames |
Betaal je Nederlandse belasting over opnames uit je Roth IRA?
Nee, de Belastingdienst belast je opnames niet als inkomen. Hierover bestaat geen discussie, ook niet binnen de Belastingdienst. De VS hebben je inleg al belast. Nederland heft daarom niet nog een keer over je opnames.
Voor Sanne betekent dit dat haar latere opnames buiten Box 1 blijven. Ze betaalt er in Nederland geen inkomstenbelasting over. De echte vraag zit in de jaren daarvoor: telt haar saldo intussen mee als vermogen?
Telt je Roth IRA mee als vermogen in Box 3?
Er bestaan twee lezingen, en geen van beide staat vast. In de gangbare praktijk geef je het saldo van 1 januari op als vermogen. We noemen dat hier de Box 3-lezing. De Belastingdienst rekent dan met een aangenomen opbrengst, het zogeheten fictieve rendement. Over dat rendement betaal je in 2026 een tarief van 36%.¹ Je betaalt alleen over het deel boven €59.357 per persoon. Dat vrije deel heet het heffingsvrij vermogen. Kun je een lager werkelijk rendement aantonen? Dan geldt dat in plaats van het fictieve. De stap-voor-stapberekening staat in onze gids over vermogen in Box 3. Het verdrag geeft daarnaast een echte basis om het saldo buiten Box 3 te houden. De uitvoering daarvan is nog niet uitgekristalliseerd.
Er is een tweede lezing, met echte uitkomsten erachter. Individuele rekeninghouders kregen van de Belastingdienst schriftelijk bevestigd dat hun Roth IRA buiten Box 3 blijft. Hun rekening geldt als vrijgestelde pensioenvoorziening onder het belastingverdrag met de VS. Het verdrag noemt dat een exempt pension trust. We noemen dit standpunt daarom de exempt-pension-trust-lezing. In de praktijk ligt de toepassing van die basis nog niet vast. Gepubliceerd beleid daarover is er nog niet.
De tabel zet de twee lezingen naast elkaar.
| Vraag | Box 3-lezing (gangbare praktijk) | Exempt-pension-trust-lezing (verdrag) |
|---|---|---|
| Saldo tijdens de opbouw | Telt op 1 januari mee als Box 3-vermogen | Blijft buiten Box 3 tijdens de opbouw, telt mee zodra de opnames starten |
| Opnames later | Geen Nederlandse inkomstenbelasting | Hierover zijn beide lezingen het eens |
| Wie past het toe | De gangbare praktijk bij gewone aangiftes | Individuele bevestigingen, per geval |
Terug naar Sanne en haar $80.000. Volgt ze de Box 3-lezing, dan telt haar saldo elk jaar op 1 januari mee. Volgt ze de exempt-pension-trust-lezing, dan blijft de rekening buiten Box 3 zolang ze opbouwt. Zodra ze opneemt, telt het resterende saldo wel mee in Box 3. Haar opnames zelf blijven onbelast.
Het verschil in euro's hangt af van haar overige vermogen en de cijfers van dat jaar. De volledige uitwerking met bedragen staat in diezelfde gids. Voor je zelf een route kiest, is één waarschuwing op zijn plaats.
“Veel pagina's zeggen dat het simpel ligt. Het verdrag biedt een echte grondslag voor de vrijgestelde lezing. De toepassing in de praktijk is nog niet uitgekristalliseerd. Daarom zetten we je positie eerst op papier. Daarna doen we een aangifte die daarbij past.”
Wat betekent dit voor jouw aangifte?
Kies een positie, zet die op papier en houd je aangifte consistent. Begin met een inventarisatie: al je Amerikaanse rekeningen en hun waarde op 1 januari. Reken die waarde om naar euro tegen de koers van diezelfde dag. Kies daarna je route. Je volgt de Box 3-lezing, of je vraagt eerst schriftelijke bevestiging van de exempt-pension-trust-lezing.
Sanne kiest de tweede route. Ze vraagt de Belastingdienst om zekerheid vooraf over haar $80.000, vóór haar volgende aangifte. Daarna doet ze elk jaar aangifte op dezelfde grondslag.
Meer over de algemene werking van Box 3 lees je in onze gids over Box 3-vermogen. Vertrek je later weer uit Nederland? Dan stopt Box 3 na je laatste volle maand als inwoner.² Bouw je in Nederland nieuw pensioen op? Dan legt onze lijfrente-gids de Nederlandse route uit.
Hoe dit past in je bredere pensioenplan, lees je op onze pagina over pensioenadvies.
¹ belastingdienst.nl, Box 3, uitleg en tarieven · Geraadpleegd
Veelgestelde vragen over een Roth IRA in Nederland
Moet ik mijn Roth IRA opgeven in mijn Nederlandse aangifte?
Ja, neem elk jaar een duidelijke positie in. In de gangbare lezing zet je het saldo per 1 januari in Box 3. Volg je de exempt-pension-trust-lezing, regel dan bevestiging in plaats van de rekening weg te laten.