Box 3 vermogen belast

Wat is Box 3 (vermogensbelasting)?

Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting over je spaargeld en beleggingen.¹ Komt je totaal boven het heffingsvrij vermogen? Dan betaal je belasting in Box 3. Box 3 gaat eerst uit van een fictief rendement, niet van je echte. De Belastingdienst rekent met een vast, fictief rendement per soort bezit en belast dat tegen 36%. Dat fictieve rendement is vaak hoger dan wat je echt verdiende. Sinds de uitspraken van de Hoge Raad mag je daarom je werkelijke rendement opgeven, en betaal je het laagste bedrag. We werken beide routes hieronder uit.

Neem Saskia en Jeroen, fiscale partners met €100.000 spaargeld en €100.000 aan beleggingen. Fiscale partners zijn bijvoorbeeld getrouwde stellen en geregistreerde partners. De Belastingdienst telt jullie vermogen dan samen en verdubbelt de vrijstelling. Hun situatie loopt door deze hele gids heen.

Dit is algemene informatie, geen persoonlijk advies. Eerst het korte overzicht.

Welk vermogen valt in Box 3?

Box 3 omvat je spaargeld, beleggingen en overige bezittingen boven het heffingsvrij vermogen. Banktegoeden tellen mee, in Nederland én daarbuiten. Ook aandelen en ETF's, crypto, een tweede woning of verhuurpand, en andere beleggingen. Schulden boven de drempel krijgen een eigen fictief rendement, afgetrokken van je totaal. De drempel is €3.800, of €7.600 met fiscale partner. De €200.000 van Saskia en Jeroen valt in twee groepen: banktegoeden en beleggingen. Elke groep krijgt een eigen fictief rendement.

Sommige bezittingen hebben eigen regels en een eigen gids. Crypto in Box 3 leggen we uit op de pagina over crypto en belasting. Een vakantiewoning heeft een eigen pagina over de tweede woning. Groene beleggingen kennen een gedeeltelijke vrijstelling, uitgelegd op de pagina over groene beleggingen.

Één bezit telt nooit mee. En het is voor de meeste mensen het grootste.

Wat zijn de Box 3-tarieven in 2025 en 2026?

Het Box 3-tarief is 36% in 2025 én 2026, over een fictief rendement per vermogenssoort.² In de tabel hieronder staan alle tarieven en vrijstellingen voor beide jaren.³ Twee percentages voor 2026 zijn voorlopig: de Belastingdienst stelt de cijfers voor spaargeld en schulden begin 2027 definitief vast. Heb je vooral spaargeld? In onze gids over belastingvrij sparen zie je hoe ver de vrijstelling voor jou reikt. Één ding kent Box 3 niet: een aparte heffing op verkoopwinst. Waarom Nederland geen klassieke vermogenswinstbelasting heeft, is een verhaal apart. We vertellen het op de pagina over vermogenswinstbelasting.

Hoe bereken je Box 3-belasting?

De Belastingdienst past per vermogensgroep een fictief rendement toe. Het belast het deel boven de vrijstelling tegen 36%.² Voor Saskia en Jeroen gaat dat in 2026 zo. Je telt je spaargeld en beleggingen zoals ze op 1 januari van het belastingjaar stonden. Fictief rendement: €100.000 spaargeld × 1,28% = €1.280, plus €100.000 beleggingen × 6,00% = €6.000. Samen €7.280. Hun rendementspercentage is €7.280 ÷ €200.000 = 3,64%. Grondslag: €200.000 min het heffingsvrij vermogen van €118.714 = €81.286. Fictief voordeel: €81.286 × 3,64% = ongeveer €2.959. Belasting: 36% × €2.959 = ongeveer €1.065. Hun echte rente en winst tellen in deze som nergens mee. Alleen de fictieve percentages. Precies daarom is de volgende vraag belangrijk.

Mag je je werkelijke rendement opgeven?

Ja. Je mag je werkelijke rendement opgeven, en de Belastingdienst rekent met het laagste van de twee bedragen.⁴ Dit is de tegenbewijsregeling, ontstaan na de uitspraken van de Hoge Raad. Je werkelijke rendement is alle inkomsten uit je vermogen (rente, dividend, huur) plus elke waardeverandering in het jaar. Winst op papier telt ook mee. Twee dingen om te weten. Het heffingsvrij vermogen geldt niet in deze berekening. En kosten zijn niet aftrekbaar, behalve rente op schulden.

Terug naar Saskia en Jeroen. Hun fictieve route kwam uit op ongeveer €1.065. Stel dat hun werkelijke rendement in een mager jaar €2.000 was. Dan geeft de werkelijke route 36% × €2.000 = €720. Dat is lager, dus betalen ze €720. In een goed jaar wint de fictieve route vaak. Dan geldt dat lagere bedrag.

Vanaf belastingjaar 2025 geef je je werkelijke rendement op in je aangifte. Voor 2017 tot en met 2024 stuurt de Belastingdienst brieven, en reageer je met het formulier Opgaaf werkelijk rendement. Dat formulier lopen we stap voor stap door in de gids over werkelijk rendement. Al een definitieve aanslag gehad? Dat effect leggen we uit in het artikel over de definitieve aanslag.

Wat verandert er in 2026 en 2028?

Voor 2026 blijft het tarief 36%. Het heffingsvrij vermogen stijgt naar €59.357 (€118.714 met partner).³ De Kamer draaide een voorgestelde verlaging terug, dus het gaat omhoog, niet omlaag. De jaarlijkse wijzigingen vind je in ons artikel over Box 3-veranderingen. Elke Prinsjesdag-update staat in het Prinsjesdag-overzicht.

De grote verschuiving zit in de Wet werkelijk rendement. Dit wetsvoorstel zou je werkelijke rendement belasten vanaf 1 januari 2028.⁵ De Tweede Kamer nam het aan op 12 februari 2026. Het ligt nog bij de Eerste Kamer.⁶ Eind september 2026 kondigde het kabinet een novelle aan. Die novelle belast winst op aandelen, obligaties en andere financiële instrumenten pas bij verkoop.⁶ Het parlement moet daar nog over beslissen. Onder het voorstel worden kosten zoals advies- en transactiekosten aftrekbaar. Ook blijft je eigen woning in Box 1. Hoe het nieuwe stelsel zou werken, lees je in de gids over de Box 3-hervorming.

Wat moet je hier nu mee?

Wat betekent dit voor jou?

Controleer elk jaar je vermogen op 1 januari, je fictieve en je werkelijke rendement. Wil je rond die datum vermogen verschuiven? Lees dan eerst in onze gids over peildatumarbitrage waar de regel op let. Was je werkelijke rendement lager dan je fictieve voordeel? Dan levert doorgeven echt geld op, zoals bij Saskia en Jeroen in het magere jaar. Bewaar je jaaroverzichten en transactieoverzichten, want daar zit het bewijs in. En let op de brieven van de Belastingdienst over oudere jaren. Laat je het liever doen? We stellen de aangifte op en dienen die in, met Box 3 langs beide routes berekend, via onze aangifteservice. Wil je dat een adviseur controleert hoe je je vermogen hier en over de grens opgeeft? Dat doen we in de check op je vermogen.