Fiscaal partner bij overlijden: heel jaar of niet?

Wat gebeurt er fiscaal na een overlijden?

Na een overlijden zijn er twee aangiften nodig over dat jaar¹. Er is de laatste aangifte van de overledene en je eigen aangifte als nabestaande.

De partner van Karin overleed dit voorjaar. Een deel van hun spaargeld staat bij een buitenlandse bank, dus Box 3 speelt hier een rol. Als nabestaande mag Karin kiezen om het hele jaar fiscaal partner te blijven. Dat werken we verderop uit. Je leest ook hoe een erfenis meetelt en wat er met je toeslagen gebeurt.

De erfbelasting valt hier buiten, want dat is een aparte aangifte. Lees hoe je de erfbelasting-aangifte doet als je een erfenis krijgt. Ook de formulieren zelf horen bij een eigen pagina. Bekijk de stappen voor het F-formulier als je op papier aangifte doet. Ben je erfgenaam maar niet de partner? Dan geldt de heel-jaar-keuze niet voor jou.

Blijf je het hele jaar fiscaal partner?

Het partnerschap eindigt op de overlijdensdatum, maar je mag het hele jaar kiezen². Als nabestaande kies je ervoor om heel jaar fiscaal partner te blijven. Die keuze maak je in de aangifte zelf. Die maak je samen met de vertegenwoordiger van de erfgenamen.

Waarom zou je dat doen? Je mag dan alle gemeenschappelijke inkomsten en aftrekposten vrij verdelen over beide aangiften. Dat geldt ook voor posten van na het overlijden. Je zet elk bedrag op de aangifte waar het het gunstigst uitpakt.

Voor Karin telt dat vooral in Box 3.

Wat verandert de heel-jaar-keuze in Box 3?

Als heel-jaar-partners deel je één heffingsvrij vermogen, en dat is twee keer zo hoog. Box 3 is de belasting op je spaargeld en beleggingen. Daarbij geldt een heffingsvrij vermogen, het bedrag waarover je geen belasting betaalt.

In 2026 is dat €59.357 per persoon. Als heel-jaar-partners tel je die grens bij elkaar op, samen €118.714. De tabel hieronder zet 2025 en 2026 naast elkaar.

De Belastingdienst belast Box 3 met 36% over een berekend rendement, niet over je echte rendement. Een hoger heffingsvrij vermogen houdt dus meer vermogen buiten Box 3. Ook vermogen in het buitenland telt mee in Box 3, want je geeft je wereldinkomen op.³ Een belastingverdrag kan je recht geven op aftrek, zodat je niet dubbel betaalt. De peildatum is 1 januari, en dat is de dag waarop je vermogen wordt geteld.

Hoe pakt de heel-jaar-keuze uit?

De keuze kan een flink deel van je gezamenlijke vermogen buiten Box 3 houden. Neem het voorbeeld van Karin. Op de peildatum 1 januari staat er €110.000 aan gezamenlijk spaargeld, deels bij een buitenlandse bank. Dat geld staat volledig op naam van Karin.

Kiest ze niet voor het hele jaar, dan geldt het heffingsvrij vermogen van één persoon. Dat is €59.357, dus er blijft €50.643 in Box 3. Kiest ze wel voor het hele jaar, dan geldt €118.714. De €110.000 valt daar volledig onder, dus €0 in Box 3.

De tabel hieronder zet die twee uitkomsten naast elkaar. Wat je uiteindelijk betaalt, hangt af van het berekende rendement van dat jaar. Dat werken we met je uit. Zo verzorgen we je belastingaangifte van begin tot eind.

Hoe en wanneer doe je de aangiften?

Je doet beide aangiften meestal online vanaf 1 maart. Dat kan in het jaar ná overlijden, met de zogeheten nabestaandenmachtiging. Met die machtiging doe je de aangifte van de overledene en je eigen aangifte samen. De gegevens van de overledene staan al vooringevuld.

Je logt in met je eigen DigiD, via "Inloggen voor iemand anders". De DigiD van de overledene werkt niet meer.

Liever op papier? Dan gebruik je een F-formulier voor de overledene en een P-formulier voor jezelf. Eén gedeeld papieren formulier kan niet. Die formulieren vraag je aan via de BelastingTelefoon voor nabestaanden. Bekijk de stappen voor het F-formulier voordat je op papier aangifte doet.

De Belastingdienst schrijft naar het correspondentieadres als een aangifte nodig is. Komt er binnen 5 maanden na het overlijden geen brief en verwacht je een teruggaaf of een te betalen bedrag? Doe dan zelf aangifte.

Verhuisde jij of je partner in het overlijdensjaar naar of uit Nederland? Dan kan het M-formulier gelden.

Wat gebeurt er met een erfenis en met toeslagen?

Een erfenis hoort bij je Box 3-vermogen vanaf het moment dat je erft⁴. Dat is zodra je er recht op hebt. Ook een nog onverdeelde nalatenschap telt al mee. Je geeft de erfenis op per 1 januari van het volgende jaar. Onroerende zaken zijn de uitzondering. Die geef je op in je aangifte over het jaar waarin je erft. Belasting betaal je daar meestal pas over vanaf het jaar erna.

Moet je nog erfbelasting betalen? Dat bedrag mag je aftrekken als schuld in Box 3, en je mag het schatten.

Zo dien je de erfbelasting-aangifte in als je een nalatenschap ontvangt.

Een overlijden verandert ook je toeslagen. Dat lees je in het kader hieronder.

Wat betekent dit voor jou?

Je kent nu de laatste aangifte, de heel-jaar-keuze en het Box 3-effect. De volgende stap is je eigen situatie. Kijk of de heel-jaar-keuze je helpt, vooral in Box 3. Controleer of een erfenis nu in je vermogen zit. En let op je toeslagen.

Je hoeft dit niet alleen te regelen op een moeilijk moment. Zo houd je ruimte voor de mensen om je heen. Kiest Karin voor het hele jaar, dan blijft haar spaargeld in het voorbeeld volledig buiten Box 3.

Schenk- en erfbelasting volgen dezelfde wet. Het overzicht lees je op onze pagina over schenkingsvrijstellingen.