Samenwonen en fiscaal partner worden

Wat is een fiscaal partner?

Een fiscaal partner is de persoon met wie je bepaalde belastingposten mag verdelen.¹

Als fiscaal partner mag je bepaalde inkomsten en aftrekposten samen opgeven. De Belastingdienst behandelt jullie dan als één geheel voor die posten. Dat pakt vaak gunstig uit, maar niet altijd.

Er zijn twee routes naar fiscaal partnerschap. De eerste is trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan. De tweede is samenwonen en aan minstens één extra voorwaarde voldoen.

Let op: een toeslagpartner is iets anders dan een fiscaal partner. Verderop leggen we dat verschil uit.

Neem Merel en Koen. Ze kochten samen een huis, maar zijn geen fiscaal partner. Koen staat nog bij zijn ouders ingeschreven. Daardoor staan ze niet op hetzelfde adres ingeschreven.

Wanneer word je fiscaal partner?

Trouwen of een geregistreerd partnerschap maakt je meteen fiscaal partner. Bij samenwonen komt er één extra voorwaarde bij.¹

Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap ben je automatisch fiscaal partner. Voor samenwoners geldt: je staat op hetzelfde adres ingeschreven én je voldoet aan minstens één extra voorwaarde.

Zo'n voorwaarde is bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract, waarvoor jullie allebei meerderjarig moeten zijn. Ook telt mee: jullie hebben samen een kind, of de een heeft het kind van de ander erkend. Verder kan het: jullie zijn elkaars pensioenpartner, of jullie zijn samen eigenaar van de woning waar jullie wonen. Ook een samengesteld gezin telt: een volwassene met een minderjarig kind van de ander op hetzelfde adres. Was je vorig jaar al fiscaal partner en sta je nog samen ingeschreven? Dan blijf je dat dit jaar.

Je partnerschap start op de datum van je huwelijk of geregistreerd partnerschap.¹ Stond je dat jaar al eerder samen ingeschreven? Dan geldt die eerdere inschrijfdatum.

Woon je in bij je kind of je ouder? Dan telt dat alleen als jullie allebei 27 jaar of ouder zijn aan het begin van het jaar.

Kijk eens naar Merel en Koen. Ze zijn samen eigenaar van hun huis, dus aan die voorwaarde voldoen ze. Maar ze staan niet op hetzelfde adres ingeschreven. Daarom zijn ze geen fiscaal partner. In de tabel hieronder zie je snel wanneer je wel of geen fiscaal partner bent.

Wat verandert er als je fiscaal partner bent?

Je heffingsvrij vermogen verdubbelt, je mag posten verdelen en drempels gaan samen.

Fiscaal partnerschap verandert een paar dingen in je aangifte. Je heffingsvrij vermogen in Box 3 verdubbelt. Box 3 is de belasting over je vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Samen ga je van €59.357 per persoon naar €118.714 vrijgesteld in 2026.¹ Dat geldt als je het hele jaar fiscaal partner bent. Was je maar een deel van het jaar fiscaal partner? Dan kun je samen kiezen om het hele jaar als partners te tellen.¹

Ook mag je gemeenschappelijke inkomsten en aftrekposten onderling verdelen. Elke verdeling mag, zolang jullie samen op 100% uitkomen. Hoe je dat het slimst doet, lees je op de pagina over de verdeling in je aangifte.

Let op: samen tellen kan een aftrek ook verlagen. Sommige aftrekposten hebben een drempel die met je gezamenlijke inkomen meebeweegt. Stel dat je zorgkosten wilt aftrekken. De Belastingdienst berekent de drempel dan over jullie gezamenlijke drempelinkomen. Daardoor kan een deel van je kosten alsnog onder de streep vallen. De tabel hieronder rekent het voor.

Geen fiscaal partner, wel een gezamenlijke woning: wie trekt wat af?

Zonder fiscaal partnerschap trekt elke eigenaar alleen zijn eigen deel van de woonlasten af.²

Deze situatie ontstaat als je samen een woning bezit, maar geen fiscaal partner bent. Bijvoorbeeld omdat je niet op hetzelfde adres staat ingeschreven.

Dan verdeelt de Belastingdienst de woning naar eigendom. Elk van jullie trekt alleen de rente en kosten voor zijn eigen deel van de eigenwoningschuld af. Dat geldt ook als één van jullie alles betaalde.

Ook het eigenwoningforfait gaat naar je eigendomsdeel. Dat forfait is een vast bedrag dat je optelt omdat je in je eigen huis woont. Betaal je erfpacht? Ook die verdeel je naar je eigendomsdeel.

Stel dat de ene eigenaar driekwart bezit en de andere eenkwart. Wie driekwart bezit, trekt driekwart van de kosten af. De ander trekt eenkwart af.

Terug naar Merel en Koen. Zij bezitten hun huis samen, ieder voor de helft. Koen betaalde het afgelopen jaar de meeste hypotheekrente, omdat Merel minder verdiende. Toch trekt elk maar de helft van de eigenwoningschuld af. Want ze zijn geen fiscaal partner en mogen niets onderling schuiven. Zo weet je precies waar je aan toe bent.

Wat betekent dit voor jou?

Voor jou betekent het: controleer je partnerschap, je Box 3-vermogen en je woonlasten.

Loop je eigen situatie even langs. Vraag je eerst af wanneer je fiscaal partner werd, en of dat het hele jaar gold. Tel daarna je vermogen bij elkaar op voor Box 3, want samen heb je een dubbele vrijstelling.

Ben je geen fiscaal partner, maar heb je wel samen een woning? Verdeel dan elke woonlast naar je eigendomsdeel.

Net verhuisd of gaan samenwonen? Controleer dan ook je toeslagen, want je kunt toeslagpartner zijn.

We nemen dit graag van je over. Meer over dat indienen lees je op de pagina over de belastingaangifte. En het hoort allemaal bij het Nederlandse belastingstelsel. Voor Merel en Koen geldt: elk trekt zijn eigen helft af, tot Koen zich inschrijft.

Op onze pagina over fiscaal partnerschap lees je wie je fiscale partner is en wat dat verandert.