Hoe belast Nederland je 401(k)?
Nederland beoordeelt je 401(k) op twee momenten, niet op één. Tijdens de opbouw is de vraag of de waarde in Box 3 meetelt. Bij de eerste uitkering draait het om het land dat mag heffen.
Deze pagina is voor jou als je in Nederland woont en een Amerikaanse pensioenrekening hebt. Het gaat om de 401(k) en de Traditional IRA uit je Amerikaanse werkjaren. Roth-rekeningen en Amerikaanse aangifteplichten staan er niet in. Heb je een Roth IRA? Lees dan de pagina over Roth IRA in Nederland voordat je verder gaat.
Marjolein kwam acht jaar geleden terug uit Houston en werkt nu bij een ingenieursbureau. Haar 401(k) van ongeveer $180.000 staat er nog. Het overzicht hierna zet de vijf punten op een rij die haar positie bepalen.
In het kort
Twee momenten: Nederland kijkt naar je 401(k) tijdens de opbouw en op de dag van de eerste uitkering.
Opbouwfase: zolang je niets opneemt, hoort de waarde meestal bij je pensioen en niet bij je vermogen.
Uitkering: Nederland telt elke betaling als Box 1-inkomen en het verdrag wijst aan welk land int.
Box 3-deel: bij een deel in Box 3 betaal je 36%¹ over een vast rendement. Alleen vermogen boven €59.357² per persoon telt mee.
Timing: te vroeg opnemen kan je in beide landen geld kosten.
Betaal je Nederlandse belasting zolang je 401(k) groeit?
Waarschijnlijk niet, als Nederland de pot als een pensioenrecht ziet. Marjoleins pot staat er al acht jaar onaangeroerd, dus dit is haar eerste vraag. Een pensioenrecht hoort niet bij je Box 3-vermogen. Een gewone Amerikaanse beleggingsrekening valt daar wél in.
De Belastingdienst kijkt naar wat de rekening feitelijk doet en niet naar de naam. Je legde het geld er onbelast in en dat wijst richting een pensioenbehandeling. We laten dit per rekening bevestigen voordat je aangifte doet. De tabel hierna toont de vier situaties die we het vaakst zien.
| Situatie | Welke box | Wat dat betekent |
|---|---|---|
| 401(k) waar je niet aan hebt gezeten | Geldt als pensioenrecht | De waarde blijft buiten je vermogensberekening |
| Traditional IRA die je hebt laten staan | Ook een pensioenrecht | Ook deze waarde telt niet mee als vermogen |
| Een uitkering uit een van beide | Box 1-inkomen | Het tarief volgt je totale inkomen dat jaar |
| Een gewone Amerikaanse beleggingsrekening | Box 3 | De waarde op 1 januari telt als vermogen |
Wat als er tóch een deel in Box 3 valt?
Dan rekent Nederland in 2026 met een vast rendement en een tarief van 36%¹. Dat gebeurt vooral bij een Roth-rekening. Roth-rekeningen staan op de pagina Roth IRA in Nederland. Bij een gewone 401(k) of Traditional IRA komt het zelden voor. Box 3 rekent niet met je werkelijke rendement maar met een vast percentage per soort vermogen. Dat heet het forfaitair rendement.
Wil je de berekening stap voor stap zien? Bekijk dan onze pagina over vermogen in Box 3. De kerncijfers voor 2026 staan in de tabel hieronder.
| Kerncijfer | 2026 |
|---|---|
| Tarief | 36% |
| Heffingsvrij vermogen per persoon | €59.357 |
| Heffingsvrij vermogen met fiscaal partner | €118.714 |
Wie mag de uitkering belasten?
Het verdrag tussen Nederland en de Verenigde Staten bepaalt welk land de uitkering mag belasten. Nederland belast de betaling zelf als Box 1-inkomen. Het verdrag laat de Verenigde Staten daarnaast hun eigen burgers belasten waar die ook wonen. Die regel heet de saving clause.
Beide landen kunnen dus een claim hebben op dezelfde betaling. Het verdrag bepaalt welk land het heffingsrecht heeft en welk land dubbele belasting voorkomt. Nederland geeft aftrek voor het deel dat bij het andere land hoort. We noemen de exacte artikelen pas als een adviseur ze tegen jouw situatie heeft gehouden.
Woon je hier met een pensioen uit een ander land? Lees dan onze pagina over buitenlands pensioen en belasting voor de algemene regels. Op onze pagina over belastingschijven voor gepensioneerden zie je welk tarief daarbij hoort. Voor de Amerikaanse kant geldt een duidelijke grens.
Wat betekent dit voor Marjolein?
Geldt haar pot als pensioenrecht, dan blijft hij buiten Box 3 tot er geld uitkomt. Marjolein heeft nu de twee regels die ze nodig heeft. Zolang ze niets opneemt, telt de waarde dan niet mee in haar Box 3-berekening. Haar spaargeld en beleggingen zijn het enige vermogen dat ze opgeeft.
Zodra ze geld opneemt, landt elke betaling in Box 1. Het verdrag bepaalt wat de Verenigde Staten nog mogen nemen. Marjolein claimt in haar aangifte aftrek voor dat deel. We zetten geen bedrag onder haar uitkomst. Haar adviseur moet de regels daaronder eerst bevestigen.
Eén beslissing kan dit hele beeld omgooien.
Wat verandert er als Box 3 naar werkelijk rendement gaat?
Voor een pot buiten Box 3 verandert er weinig. Nederland gaat naar verwachting heffen over het rendement dat je echt maakt. Wanneer dat ingaat, lees je op onze pagina over de spaartaks.
Het verschil merk je vooral als een deel van je Amerikaanse geld op een gewone rekening staat. Dat deel valt in Box 3, want het geldt niet als pensioenrecht. Onze adviseur vat het zo samen.
“Mensen vragen me vaak of Nederland die pot belast. De echte vraag is wanneer dat gebeurt en welk land int. Leg dat antwoord vast op papier voordat je aan het geld komt.”
Wat controleer je vóór je volgende aangifte?
Begin bij wat de rekening feitelijk doet. Marjoleins positie hangt af van hoe haar rekening werkt, niet van de naam. Voor jou geldt hetzelfde. Vraag je uitvoerder om de officiële omschrijving van de regeling en om je inlegbewijzen. In de Verenigde Staten heet dat het plan type. Laat daarna een adviseur bevestigen in welke Nederlandse box de rekening hoort.
Verwacht je binnenkort een uitkering? Leg de verdragspositie dan schriftelijk vast vóór de eerste betaling vertrekt. Je kunt de Belastingdienst ook vooraf om een standpunt vragen. Dat heet een verzoek om vooroverleg. Zo’n traject kost tijd, dus begin ruim vóór je aangifte. Die stap zetten we ook samen met je, naast je aangifte. Marjolein doet dezelfde stap, eerst de box laten bevestigen, dan de uitkering plannen.
Hoe dit past in je bredere pensioenplan, lees je op onze pagina over pensioenadvies.
¹ belastingdienst.nl, Box 3, uitleg en tarieven · Geraadpleegd
² belastingdienst.nl, Heffingsvrij vermogen · Geraadpleegd
Veelgestelde vragen over je 401(k) en de Nederlandse belasting
Moet ik mijn 401(k) opgeven in Nederland?
Alleen de uitkeringen, als je 401(k) als pensioen geldt. De waarde van de rekening zelf geef je dan niet op.
Belast Nederland de pot al vóór ik iets opneem?
Nee, niet als de rekening de status van pensioenrecht heeft. Je geeft de waarde dan niet op als vermogen.
Kan ik twee keer belasting betalen over dezelfde uitkering?
Het verdrag bestaat juist om dubbele heffing te voorkomen. Twee landen kunnen tegelijk een recht claimen. Nederland geeft dan aftrek voor wat het andere land belast. We controleren of die aftrek ook echt in je aangifte staat.
Hoe zit het met mijn Amerikaanse sociale zekerheid?
Amerikaanse sociale zekerheid volgt een eigen verdragsregel. Die regel staat los van wat er met je 401(k) gebeurt. We toetsen je positie voor sociale zekerheid aan de verdragstekst voordat je aangifte doet. Deze gids gaat alleen over je 401(k) en je Traditional IRA. Vraag ons apart naar je sociale zekerheid.
Ik ben teruggekomen naar Nederland. Telt mijn Amerikaanse pot dan mee?
Vanaf het moment dat je hier weer belastingplichtig bent, kijkt Nederland ook naar die rekening. De behandeling hangt af van de status van die rekening. Als de rekening als pensioenrecht geldt, blijft de waarde buiten Box 3.
Laat een pensioenadviseur je rekening doorlopen
Een pensioenadviseur loopt de rekening met je door, bevestigt in welke box die hoort en legt het antwoord vast.