Wat is een A1-verklaring?
Een A1-verklaring bewijst welk land je sociaal verzekert tijdens werk in het buitenland.² In Nederland geeft de Sociale Verzekeringsbank (SVB) hem af en niet de Belastingdienst.³ Dat verschil zorgt vaak voor verwarring. De verklaring verving het oude E101-formulier.²
Twee Europese verordeningen coördineren de sociale zekerheid binnen de EU. Dat zijn de Basisverordening (EG) 883/2004 en de Toepassingsverordening (EG) 987/2009. De hoofdregel is simpel: je bent verzekerd in het land waar je werkt. Dat heet het werklandbeginsel en het staat in artikel 11 lid 3 onder a. De uitzonderingen staan in de artikelen 12 tot en met 16 van die Basisverordening.³
Neem Machteld. Ze is servicemonteur in Eindhoven en zet productiemachines op bij klanten. Haar werkgever stuurt haar in maart voor 8 maanden naar een klantlocatie in Denemarken. Dat heet detachering. Blijft zij dan in Nederland verzekerd tijdens die opdracht?
De kernpunten staan hieronder op een rij.
In het kort
De SVB geeft de A1-verklaring af in Nederland, niet de Belastingdienst.
Kosteloos, want de SVB rekent niets voor de aanvraag.
Een tijdelijke detachering duurt volgens artikel 12 maximaal 24 maanden.
Je werkgever vraagt hem aan. Je doet het zelf als je zelfstandige bent of in twee of meer EU-landen werkt.
De verklaring gaat over je sociale verzekering, niet over je inkomstenbelasting.
Wie heeft een A1-verklaring nodig en wie vraagt hem aan?
Wie tijdelijk over de grens werkt, heeft in de regel een A1-verklaring nodig.² Anders val je onder de sociale zekerheid van het land waar je aan de slag gaat.³ Dat speelt bij uitgezonden werknemers, bij zelfstandigen met een buitenlandse opdracht en bij wie in twee of meer landen werkt.
Bij detachering ligt de meldplicht bij de werkgever. Dat staat in artikel 15 van de Toepassingsverordening. Nederlandse werkgevers dienen de aanvraag in via TWinternet of op papier met een SVB-formulier. De SVB stuurt de verklaring daarna naar de werknemer zelf. Het is namelijk een persoonlijk document.³
Werknemers vragen de verklaring normaal gesproken niet zelf aan. De uitzondering is werken in twee of meer EU-landen.¹ Dan ligt de meldplicht bij jou en doe je de melding in je woonland. Dat volgt uit de Toepassingsverordening.³ Online regel je dat via Mijn SVB met DigiD.¹
Ben je zelfstandige, dan dien je de aanvraag zelf in. Dat kan via Mijn SVB met je DigiD, KVK-nummer en vestigingsnummer. Op een papieren aanvraag krijg je binnen 8 weken antwoord.¹
Voor zelfstandigen gelden bovendien extra voorwaarden. Je moet al minstens 2 maanden voor jezelf werken voordat je vertrekt. Ook moet je dat werk bij terugkeer weer oppakken.²
Machteld valt onder de eerste groep, want haar werkgever zendt haar uit. De tabel hieronder zet de vier situaties naast elkaar.
| Jouw situatie | Welke regel geldt | Wie vraagt aan |
|---|---|---|
| Uitgezonden voor maximaal 24 maanden | Artikel 12, de detacheringsregel | Je werkgever, of jijzelf als je zelfstandige bent |
| De detachering loopt door na 24 maanden | Artikel 16, een overeenkomst tussen de twee landen | Je werkgever of jijzelf |
| Werken in twee of meer EU-landen tegelijk | Artikel 13, de regel voor meerdere lidstaten | Jij, in je woonland |
| Definitief naar het buitenland om daar te werken | De hoofdregel: het werkland verzekert je | Niemand, je hebt geen A1-verklaring nodig |
Hoe lang is een A1-verklaring geldig?
Bij tijdelijke detachering geldt de verklaring maximaal 24 maanden.² ³ Die termijn hoort bij artikel 12 uit de tabel hierboven. De detachering van Machteld blijft daar ruim onder.
Loopt zo’n detachering wél door, dan kunnen de twee landen een artikel 16-overeenkomst uit de Basisverordening sluiten.³ Daarmee blijf je langer verzekerd in Nederland.³ Het verzoek komt van de werkgever of van de werknemer zelf.³
Tussen die twee routes zit een belangrijk verschil, want artikel 12 is dwingend recht.³ Een artikel 16-overeenkomst is precies andersom: een faciliteit en geen dwingend recht.³ Niemand heeft er recht op en het land beslist over het verzoek.³
Na 24 maanden geldt in beginsel het stelsel van het werkland, tenzij de landen anders afspreken.² ³ Duurt de detachering langer dan 24 maanden, dan doet de SVB extra controles.¹ Kun je verzekerd blijven in Nederland, dan zou je de verklaring binnen 3 maanden moeten hebben.¹
De gekozen route bepaalt dus hoe lang Nederland je blijft verzekeren. De praktische details staan hieronder in één tabel.
| Onderwerp | Hoe het zit bij de A1-verklaring |
|---|---|
| Hoe je werkgever aanvraagt | Online via TWinternet of op papier met een SVB-formulier |
| Antwoord op een papieren aanvraag | Binnen 8 weken |
| Detachering langer dan 24 maanden | Alleen als beide landen instemmen via artikel 16 |
| Wachttijd voor dat verzoek | Binnen 3 maanden, na extra controles door de SVB |
| Waar hij geldig is | Alleen in de landen die erop staan: EU-, EER- en verdragslanden |
Hoe ziet dat eruit bij één uitzending?
Machteld blijft tijdens haar opdracht in Denemarken verzekerd in Nederland. Haar uitzending duurt 8 maanden en blijft daarmee binnen de 24 maanden uit de tabel. Haar werkgever stuurt haar tijdelijk en zij keert daarna terug naar Eindhoven. Daarmee valt zij onder artikel 12, de detacheringsregel.
De meldplicht ligt bij haar werkgever en niet bij Machteld zelf. Die gebruikt daarvoor het portaal TWinternet. De SVB beoordeelt het verzoek en stuurt de verklaring naar Machteld. Zij neemt hem mee naar de klantlocatie en houdt hem bij zich. Vraagt de Deense arbeidsinspectie ernaar, dan is dat haar bewijs.
Ze heeft één document dat de verzekeringsvraag voor de hele periode beantwoordt.
De aanvraag raakt ook de loonadministratie van haar werkgever. In het kader hieronder staat wat dat fiscaal betekent.
Verandert een A1-verklaring iets aan je aangifte?
Je inkomstenbelasting verandert niet door een A1-verklaring. De verklaring laat zien welk land jou verzekert en niet welk land je loon belast.
Het kader hierboven ging over loon en premies, niet over je aangifte. De twee vragen volgen elk hun eigen regels en kunnen bij een ander land uitkomen. De sociale zekerheid volgt de Europese coördinatieverordeningen.³ De belasting volgt het verdrag tussen Nederland en het werkland. Machteld kan dus een Nederlandse A1-verklaring hebben en toch Deense belasting over een deel van haar loon betalen. Hoe die toets uitpakt, lees je op onze pagina over de 183-dagenregeling.
Drie andere pagina’s pakken de fiscale kant op. Op fiscaal woonland lees je of Nederland je nog als inwoner ziet. Op dubbele belasting voorkomen staat hoe verrekening werkt als beide landen willen heffen. En in je opgaaf wereldinkomen hoort wat je in het buitenland verdiende.
Onze adviseur legt het verschil hieronder kort uit.
“De verzekeringsvraag en de belastingvraag lopen bij een uitzending vaak door elkaar. Toch zijn het twee losse toetsen met twee eigen uitkomsten. Ik kijk daarom altijd eerst waar je verzekerd bent en daarna waar je loon thuishoort.”
Wat betekent dit voor jou?
Zorg dat je werkgever de A1-verklaring aanvraagt voordat je begint. In sommige landen kun je zonder de verklaring niet aan het werk. De arbeidsinspectie daar kan je bovendien beboeten.² Werk je in België, dan doe je vooraf ook een Limosa-melding.¹
Drie dingen doe je zelf. Kijk of de opdracht binnen de 24 maanden blijft. Een uitloop vraagt namelijk om de artikel 16-route. Kijk daarnaast of het werkland in de EU of de Europese Economische Ruimte (EER) ligt. Ook een land met een socialezekerheidsverdrag telt mee. De verklaring geldt alleen voor het land of de landen die erop staan. Bewaar de verklaring ten slotte bij je op de werklocatie. Machteld doet beide controles vóór haar start in maart. Haar 8 maanden blijven ruim binnen de grens en Denemarken is een EU-land.
Verhuisde je in het jaar van je opdracht naar het buitenland? Dan heeft dat jaar een eigen aangifte. Die doen we vaak voor mensen die tijdelijk over de grens werkten.
¹ svb.nl, A1-verklaring aanvragen (Engelstalige pagina) · Geraadpleegd
² business.gov.nl, A1-verklaring voor sociale zekerheid (Engelstalige pagina) · Geraadpleegd
³ kennisgroepen.belastingdienst.nl, KG:204:2024:3 A1-verklaring · Geraadpleegd
Veelgestelde vragen over de A1-verklaring
Wie geeft de A1-verklaring af in Nederland?
De Sociale Verzekeringsbank is de enige instantie die hem afgeeft. De Belastingdienst speelt hierin geen rol. Je werkgever dient de aanvraag meestal in.³
Kan ik als werknemer zelf een A1-verklaring aanvragen?
Normaal gesproken doet je werkgever de aanvraag voor je. De uitzondering geldt als je in twee of meer EU-landen werkt.¹ Dan meld je dat zelf bij de instantie in je woonland.³
Wat kost het aanvragen van een A1-verklaring?
Een A1-verklaring aanvragen is kosteloos bij de SVB.¹ ³
Blijf ik in Nederland verzekerd als mijn werkgever mij over de grens uitzendt?
Ja, bij een detachering van maximaal 24 maanden blijf je hier verzekerd.³ De A1-verklaring is daarvan het bewijs in het werkland.² Loopt de uitzending door, dan is een artikel 16-overeenkomst nodig.³
Wat gebeurt er als ik zonder A1-verklaring in het buitenland werk?
Een aantal landen weigert je zonder dit bewijs op de werkvloer. Ook riskeer je een boete van de arbeidsinspectie.²
Gelden er andere regels voor zelfstandigen?
Ja, als zelfstandige vraag je de verklaring altijd zelf aan. Dat kan online via Mijn SVB of op papier.¹ Er gelden dan extra voorwaarden over je werk vóór en na de opdracht.²