Waarom staat er een restant persoonsgebonden aftrek op je aanslag?
Je aftrek was dat jaar groter dan je inkomen in Nederland. Deze aftrek bestaat uit een vaste groep persoonlijke kosten die je mag aftrekken. De wet noemt vier soorten: betaalde partneralimentatie, uitgaven voor specifieke zorgkosten, kosten voor tijdelijk verblijf thuis van ernstig gehandicapten en giften aan goede doelen¹. Andere kosten horen er niet in. Je hypotheekrente en de andere kosten van je eigen woning vallen er dus buiten. Die kosten horen bij Box 1 en staan in het overzicht van aftrekbare kosten voor particulieren. Malou werkte een groot deel van het jaar in het buitenland. Ze had daardoor maar een paar maanden Nederlands inkomen en betaalde het hele jaar partneralimentatie. Op haar definitieve aanslag staat een bedrag dat ze niet herkent. Zo'n restant ontstaat ook na een jaar met studie, ziekte of weinig werk.
In het kort
Vier soorten kosten vallen onder de persoonsgebonden aftrek: partneralimentatie, specifieke zorgkosten, tijdelijk verblijf thuis van ernstig gehandicapten en giften.
De volgorde ligt vast: de aftrek verlaagt eerst Box 1, dan Box 3, dan Box 2. De grondslag zakt daarbij nooit onder nihil.
Wat overblijft heet het restant persoonsgebonden aftrek en schuift vanzelf door naar het volgende jaar.
Een restant vervalt niet. Ook jaren zonder aangifte laten het niet verdwijnen.
Het jaar kies je niet. De wet zet het restant zelf tegen het vroegste jaar met inkomen.
Scholingsuitgaven vallen sinds 1 januari 2022 niet meer onder de persoonsgebonden aftrek.
Welke kosten vallen onder de persoonsgebonden aftrek?
Betaalde partneralimentatie is voor veel mensen de grootste post. Scholingsuitgaven hoorden er tot en met 2021 bij en zijn sinds 1 januari 2022 niet meer aftrekbaar¹.
- Betaalde partneralimentatie
- Het bedrag dat je aan je ex-partner betaalt, verlaagt je inkomen. De voorwaarden staan op [onze aparte pagina over partneralimentatie](/nl/belastingstelsel/partneralimentatie-belasting).
- Uitgaven voor specifieke zorgkosten
- Zorgkosten die je zelf betaalt, kunnen aftrekbaar zijn. We leggen op [onze aparte pagina](/nl/belastingstelsel/zorgkosten-aftrekbaar) uit welke kosten precies meetellen.
- Tijdelijk verblijf thuis van een ernstig gehandicapte
- Verzorg je een ernstig gehandicapte tijdelijk bij je thuis? Voor deze post bestaat geen aparte pagina, dus bel ons gerust even.
- Giften aan goede doelen
- Giften aan erkende goede doelen verlagen je inkomen. [Onze aparte pagina over giftenaftrek](/nl/belastingstelsel/giften-aftrekbaar) behandelt de voorwaarden en de vormen van schenken.
- Scholingsuitgaven tot en met 2021
- Uit de groep sinds 1 januari 2022. Een restant dat in 2021 of eerder is opgebouwd, staat nog steeds open.
In welke volgorde verlaagt de persoonsgebonden aftrek je inkomen?
De aftrek verlaagt achtereenvolgens Box 1, Box 3 en Box 2. De volgorde ligt vast in de wet. Jij kiest hem niet en de Belastingdienst ook niet. In elk van die drie verlaagt de aftrek je belastinggrondslag, het inkomen waarover je belasting betaalt. De wet laat die grondslag daarbij niet onder nihil zakken. Blijft er daarna nog aftrek over? Dan schuift dat deel door naar het volgende kalenderjaar. De persoonsgebonden aftrek van dat jaar bevat dan ook het onbenutte deel uit eerdere jaren. De tabel hieronder zet de vier stappen op een rij. Aanmerkelijk belang is een aandelenbelang van ten minste vijf procent.
| Stap | Wat er gebeurt | Wat er overblijft |
|---|---|---|
| Box 1Art. 6.2 Wet IB 2001 | De aftrek gaat eerst van je inkomen uit werk en woning af | Het deel dat je Box 1-inkomen niet kon opnemen |
| Box 3 | Wat overblijft verlaagt daarna je belastbare inkomen uit sparen en beleggen | Wat ook Box 3 niet opneemt |
| Box 2 | De laatste rest gaat van je inkomen uit aanmerkelijk belang af | Wat alles overleeft is je restant persoonsgebonden aftrek |
| Het volgende jaarArt. 6.1 Wet IB 2001 | Het restant hoort automatisch bij de aftrek van dat jaar | Het blijft staan tot een jaar genoeg inkomen heeft |
Hoe reken je je restant zelf uit?
Haal de aftrek in drie stappen van je inkomen af. Malou betaalde dat jaar €9.000 aan partneralimentatie. Haar Nederlandse inkomen in Box 1 kwam uit op €3.500, dus daarvan blijft €5.500 over. Haar belastbare inkomen in Box 3 van €1.200 gaat er daarna af. Inkomen uit aanmerkelijk belang had ze niet, dus er blijft €4.300 staan. Dat bedrag is niet verloren, want het gaat mee naar het volgende jaar. De tabel hieronder loopt haar berekening stap voor stap na.
| Onderdeel | Berekening | Staat nog open |
|---|---|---|
| Persoonsgebonden aftrek | €9.000 aan betaalde partneralimentatie | €9.000 |
| Box 1-inkomen | €9.000 min €3.500 | €5.500 |
| Belastbaar inkomen Box 3 | €5.500 min €1.200 | €4.300 |
| Box 2-inkomen | Geen inkomen uit aanmerkelijk belang | €4.300 |
| Restant persoonsgebonden aftrek | Wat na de drie stappen openstaat | €4.300 |
Waar vind je het restant van een eerder jaar terug?
Je vindt het restant op de definitieve aanslag van dat jaar. Het bedrag staat ook in je aangifte over het jaar waarin het ontstond. De inspecteur stelt het restant vast in een aparte beschikking, een formeel besluit. Klopt dat bedrag niet? Dan kun je daar bezwaar tegen maken. Verrekenen met een later jaar kan pas als het inkomen van dat jaar bij aanslag vaststaat. Bij die aanslag geeft de inspecteur meteen de nieuwe beschikking af. Malou vindt haar €4.300 zo terug op de aanslag van het jaar erna.
Kun je zelf kiezen in welk jaar je het restant verrekent?
De wet zet het restant zelf in de aftrek van het volgende jaar. Jij mag dat jaar niet kiezen en de inspecteur ook niet. Daardoor landt het altijd op het vroegste jaar waarin je inkomen had. Staat de aanslag over dat jaar al vast? Dan loopt de verrekening via een beschikking ambtshalve vermindering, een aparte correctie op een aanslag die al vaststaat. Die weg heeft een eigen termijn per jaar. Verwar dat niet met de termijn waarbinnen je een ingediende aangifte nog kunt wijzigen. Die wijzigingstermijn regelt iets anders dan de doorschuifregel voor je restant. Wacht daarom niet te lang met het nakijken van een aanslag die al vaststaat.
“Veel mensen denken dat een aftrek weg is als hun inkomen te laag was. Dat is niet zo, want de wet schuift het bedrag gewoon door. We kijken daarom altijd even naar de aanslagen van eerdere jaren.”
Mag je het restant verdelen met je fiscale partner?
Met een fiscale partner verdeel je het restant in de aangifte. Dat mag als je het hele jaar een fiscale partner had. Was je maar een deel van het jaar partners? Dan kies je in de aangifte voor behandeling als partners over het hele jaar. Ook dan verdeel je het restant samen. De verdeling gaat alleen over het restant en niet over de aftrek van dit jaar. Hoe je de rest van je inkomsten en aftrekposten verdeelt, staat op onze pagina over fiscaal partnerschap.
Houd je de persoonsgebonden aftrek als je in het buitenland woont?
Wonen in het buitenland betekent niet dat je de persoonsgebonden aftrek kwijt bent. Waar je woont is de eerste voorwaarde: de EU, de EER, Zwitserland of de BES-eilanden. Woon je daar en betaal je in Nederland belasting over vrijwel je hele wereldinkomen? Dan kun je kwalificerende buitenlandse belastingplichtige zijn, fiscaal bijna een inwoner. Je hebt dan dezelfde aftrekposten en heffingskortingen als iemand die hier woont. De persoonsgebonden aftrek hoort daarbij. Daarvoor heb je een inkomensverklaring nodig die de belastingautoriteit van je woonland waarmerkt. Hoe die aangifte er precies uitziet, leggen we uit op de pagina over het C-formulier.
Wat betekent dit voor je eigen aangifte?
Pak de definitieve aanslag erbij van het jaar waarin je inkomen laag was. Zoek daar het vastgestelde restant persoonsgebonden aftrek op. Loop daarna de jaren erna na op datzelfde bedrag en sla jaren zonder aangifte niet over. Kwam het nergens terug? Dan is er reden om verder te kijken. Wat dat oplevert hangt af van je situatie, dus we beloven geen uitkomst. Wil je dat we het meteen meenemen in je aangifte? Kijk dan bij onze hulp bij de belastingaangifte.
¹ belastingdienst.nl, Persoonsgebonden aftrek · Geraadpleegd