Stoppen met je onderneming: zo werkt de stakingswinst

Wat is stakingswinst?

Stakingswinst is het verschil tussen de boekwaarde van je onderneming en de werkelijke waarde¹.

Je meet dat verschil op het moment dat je je onderneming overdraagt of beëindigt¹. Die winst hoort bij je inkomen in het jaar van staking en je betaalt er inkomstenbelasting over¹.

Deze pagina gaat over jou als ondernemer in de inkomstenbelasting, dus over Box 1. Heb je een bv? Dan loopt de afrekening via Box 2.

Reinier is 57 jaar en draagt zijn onderneming na 22 jaar over aan een koper. Daarna gaat hij in het buitenland wonen. Zijn boekwaarde ligt ver onder de werkelijke waarde.

Wat telt mee in je stakingswinst?

Stille reserves, vrijgevallen fiscale reserves, je oudedagsreserve, goodwill en wat je zelf houdt.

Het verschil tussen boekwaarde en werkelijke waarde zit zelden in één post. Daardoor valt de optelsom vaak hoger uit dan gedacht.

Een stille reserve ontstaat doordat je jaren hebt afgeschreven op een bedrijfspand of een machine¹.

Fiscale reserves op je balans vallen vrij op het moment dat je stopt¹. Het deel van je winst dat je fiscaal opzij mocht zetten voor later heet de oudedagsreserve. Bij het staken valt die reserve geheel of gedeeltelijk vrij en het bedrag telt mee in je winst⁶.

Betaalt een koper meer dan de losse bezittingen waard zijn? Dan koopt hij ook goodwill. Ook over voorraad en bedrijfsmiddelen die je weggeeft of privé gaat gebruiken moet je fiscaal afrekenen¹.

In de tabel hieronder zie je wat er precies meetelt.

Hoe belast de Belastingdienst je stakingswinst?

Je betaalt inkomstenbelasting in Box 1, in het jaar dat je stopt¹.

Nu de optelsom bekend is, wat gebeurt er dan met dat bedrag?

De stakingswinst komt bovenop je andere inkomen uit dat jaar¹. Eerst verlaagt de stakingsaftrek dat bedrag². Daarna gaat de mkb-winstvrijstelling van de rest af⁵. Wat je uiteindelijk betaalt volgt uit je totale inkomen in het stakingsjaar.

Welke tarieven daarbij horen staat op de pagina over inkomstenbelasting voor zzp'ers.

Eén grens is belangrijk voordat je gaat rekenen.

Hoeveel verlaagt de stakingsaftrek je winst?

De stakingsaftrek verlaagt je stakingswinst met maximaal €3.630².

De stakingsaftrek en de mkb-winstvrijstelling werken na elkaar en die volgorde bepaalt de uitkomst.

De aftrek is gelijk aan je stakingswinst, maar nooit hoger dan €3.630². In 2026 is dat bedrag gelijk gebleven³. Je krijgt dat maximum één keer in je leven². Heb je bij een eerdere staking niet alles benut? Dan gebruik je het restant bij een latere staking².

Over wat er dan nog overblijft geldt de mkb-winstvrijstelling, een vrijstelling voor ondernemers in de inkomstenbelasting. In 2026 is die 12,7% van je winst nadat je die hebt verminderd met de ondernemersaftrek⁵. Het voordeel is in 2026 begrensd: de Belastingdienst rekent het met 37,56%⁵.

De andere onderdelen van de ondernemersaftrek lees je bij de zelfstandigenaftrek. De ondernemersaftrek is het totaal van de aftrekposten voor ondernemers, waaronder de stakingsaftrek.

Kun je een deel van je stakingswinst opzij zetten voor later?

Je mag een deel van de stakingswinst gebruiken voor lijfrentepremies met extra aftrek⁶.

Na die twee regelingen blijft er meestal nog een bedrag over en daar is een route voor.

Je stopt dan een deel van de winst in een lijfrente en dat heet een stakingslijfrente. Onder staken valt ook de overdracht van je onderneming⁶. De hoogte van de aftrek hangt af van je leeftijd en van je situatie bij het staken⁶.

De maxima staan in de tabel hieronder⁴.

Dit zijn maxima en geen rechten. Wat betekent zo'n bedrag uit de tabel dan voor jouw aftrek?

Wat je werkelijk mag aftrekken hangt af van je al opgebouwde oudedagsvoorziening. Je moet de premie binnen een vastgestelde termijn na het stakingsjaar betalen.

Bij het staken valt je oudedagsreserve geheel of gedeeltelijk vrij en de bedragen tellen mee in je winst⁶. Je kunt de oudedagsreserve laten afnemen met de lijfrentepremies die je aftrekt⁶. Tegenover die optelling bij je winst staat dan een even grote aftrek⁶. Per saldo betaal je op dat moment nog geen belasting⁶. Je betaalt pas over de latere uitkeringen⁶.

Hoe een lijfrente daarna uitkeert behandelen we op de pagina over lijfrente. Wanneer je een lijfrentepremie mag aftrekken lees je op de pagina over aftrekbare lijfrentepremies. Of die route in jouw geval loont is een rekensom en die maken we graag met je.

Hoe pakt dit uit bij €80.000 stakingswinst?

Van €80.000 stakingswinst blijft bij Reinier €66.671 in Box 1 over.

De regels tot hier komen bij één persoon in één jaar samen.

Twee dingen gelden in zijn geval. Hij heeft de stakingsaftrek nog nooit gebruikt en hij bouwt de onderneming eerst af. Daardoor bevat zijn laatste jaar verder geen winst.

In de tabel hieronder staat zijn berekening stap voor stap. De tabel toont de grondslag, want het tariefvoordeel is in 2026 begrensd op 37,56%.

Samen halen de twee regelingen €13.329 van zijn €80.000 af. En wat betaalt hij dan uiteindelijk?

Dat hangt af van zijn overige inkomen in dat jaar.

Reinier is 57 jaar en valt daarmee in de middelste band van de tabel hierboven. Het plafond van die band is €287.445 en dat ligt ver boven de €80.000 waarover hij afrekent. Wat hij werkelijk mag aftrekken hangt af van wat hij al heeft opgebouwd.

Reinier gaat daarna in het buitenland wonen en dat heeft eigen fiscale gevolgen. Wat er bij vertrek uit Nederland speelt behandelen we bij belasting bij emigratie.

Wanneer hoef je nu niet af te rekenen?

In vijf situaties mag je de afrekening doorschuiven¹.

Niet elke staking eindigt in een afrekening.

Je schuift de belastingclaim dan door in plaats van nu af te rekenen¹. Dat heet de doorschuiffaciliteit¹. Doorschuiven kan als je verdergaat met een nieuwe of bestaande onderneming¹. Het kan ook bij echtscheiding of overlijden van je partner¹. Verder bij overdracht aan een medeondernemer of werknemer, bij overdracht aan een bv en bij je eigen overlijden¹. Aan elke situatie zitten voorwaarden¹.

Heeft degene die de onderneming voortzet de koopsom niet helemaal betaald? Dan geldt een regeling voor uitstel van betaling voor de belasting over de stakingswinst¹.

Wat verandert er naar verwachting vanaf 2027?

De stakingsaftrek gaat naar verwachting vanaf 2027 fors omlaag.

Wat hierboven staat geldt voor 2026 en daarna verandert het beeld.

De aangekondigde verlaging is ongeveer driekwart. De stakingsaftrek wordt dan ongeveer €908⁷. Vanaf 2030 vervalt de stakingsaftrek naar verwachting helemaal⁷. Beide stappen zijn aangekondigd en nog niet definitief.

Wat dat voor jouw planning betekent hangt af van het moment waarop je stopt. Het moment waarop je stopt wordt daarmee een echte afweging.

Wat regel je in het jaar dat je stopt?

Geef je hogere inkomen door en laat je voorlopige aanslag opnieuw berekenen.

Die afweging over het moment loopt door in wat je dat jaar zelf regelt.

Krijg je een voorlopige aanslag over het stakingsjaar? De Belastingdienst baseert die op gegevens uit een eerder jaar¹. Daardoor klopt hij mogelijk niet meer zodra de stakingswinst erbij komt¹. Geef het hogere inkomen door en de Belastingdienst berekent de voorlopige aanslag opnieuw¹. Zo voorkom je een grote bijbetaling bij de definitieve aanslag¹.

Regel drie dingen voordat je iets tekent. Zet de werkelijke waarde van je onderneming naast je boekwaarde. Over dat verschil reken je af. Bepaal daarna of een stakingslijfrente bij je plannen past. Kijk als laatste of een van de doorschuifsituaties op jou van toepassing is. Die keuze maak je niet achteraf. Reinier doet dat in de maanden voor de overdracht en hij past zijn voorlopige aanslag aan.

Stoppen is niet altijd een verkoop met winst. Een onderneming kan ook eindigen omdat het niet meer gaat. Ook dan gelden dezelfde regels en is het jaar van stoppen fiscaal een apart jaar. We kijken met je mee naar wat er in jouw geval speelt. Onze adviseur ziet waar het misgaat.

Wat we voor ondernemers doen, lees je op onze pagina over zakelijk belastingadvies.