Zzp of loondienst: waarom het uurtarief de verkeerde eerste vraag is
De eerlijke afweging draait om zekerheid, niet om je uurtarief. Een hoger tarief voelt als winst. Maar je levert ook loondoorbetaling, WW en pensioen in. Daar komt de Wet DBA bij: mag je constructie eigenlijk wel? En de zelfstandigenaftrek kromp met meer dan de helft, wat de rekensom kantelt.
We kijken naar drie dingen. Wat lever je in aan zekerheid? Is je zzp-constructie legaal? En maken de belastingvoordelen het verschil goed?
Het urencriterium leggen we uit bij ondernemer voor de inkomstenbelasting. De exacte bedragen staan bij zelfstandigenaftrek. De BV-route bespreken we bij dividend of salaris.
Neem Willemijn, adviseur in loondienst. Ze verdient €55.000 per jaar en krijgt €70 per uur aangeboden als zzp'er, met opdrachtgevers in Duitsland.
In het kort
Het tarief is niet het antwoord. Weeg eerst je zekerheid, dan pas je uurtarief.
Je levert veel in als zzp'er. Geen loondoorbetaling, geen WW, geen vakantiegeld en geen werkgeverspensioen.
De Wet DBA wordt weer gehandhaafd. Sinds 2025 volgt bij een onjuiste constructie direct een naheffing. In 2026 geen verzuimboete, wel een vergrijpboete bij opzet of grove schuld.
Er bestaat geen 70%-regel. Werken voor één opdrachtgever maakt je niet automatisch werknemer, het is een beoordeling op meerdere factoren.
De aftrek kromp voor 2026. De zelfstandigenaftrek is €1.200 bij 1.225 uur, tegen maximaal 37,56%.
Wat lever je in als je uit loondienst gaat?
In loondienst koop je zekerheid, als zzp'er koop je die zelf terug. In loondienst betaalt je werkgever je loon door bij ziekte, tot 104 weken. Eindigt je dienstverband, dan kun je meestal WW aanvragen.
Als zzp'er valt dit allemaal weg. Je regelt en betaalt zelf een AOV voor arbeidsongeschiktheid. De overheid werkt aan een verplichte basisverzekering (BAZ). Die is nog geen wet.²
Terug naar Willemijn. Haar €70 per uur klinkt als veel meer dan €55.000 in loondienst. Maar dat tarief moet haar eigen ziektegeld, AOV, pensioen en niet-declarabele weken dekken. Stel dat ze 1.000 uur per jaar kan declareren. Dan levert €70 per uur €70.000 omzet op, vóór kosten. Voor het urencriterium tellen ook haar uren voor offertes en administratie mee, niet alleen gedeclareerde uren.
| Wat telt | Loondienst | Zzp |
|---|---|---|
| Als je niet kunt werken | Loondoorbetaling bij ziekte, tot 104 weken | Je regelt en betaalt zelf een AOV |
| Als er geen werk is | WW-uitkering | Geen WW, je leunt op je eigen buffer |
| Vakantiegeld | 8% vakantiegeld bovenop je salaris | Geen, je rekent het in je tarief |
| Vrije tijd | Betaald verlof en vakantie | Elke vrije dag is onbetaald |
| Pensioen | Werkgever bouwt pensioen met je op | Je bouwt het zelf op, of niet |
| Belastingvoordeel | Weinig werkgerelateerde aftrek | Zelfstandigenaftrek €1.200 bij 1.225 uur en 12,7% winstvrijstelling³ |
| Juridisch risico | Geen op dit punt | Risico op schijnzelfstandigheid onder de Wet DBA¹ |
Mag je zzp-constructie in 2026 eigenlijk wel?
Het mag alleen als je echt als ondernemer werkt, niet als verkapte werknemer. Het handhavingsmoratorium is op 1 januari 2025 vervallen, dus de Belastingdienst hanteert weer de normale regels.¹
Loondienst heeft drie kenmerken. De opdrachtgever kan werkgeversgezag uitoefenen. Je moet de arbeid persoonlijk leveren. Je krijgt er loon voor.¹
Die drie alleen geven niet de doorslag. De Belastingdienst weegt alle feiten en omstandigheden mee. Denk aan hoever je werk in de organisatie van je opdrachtgever is ingebed en of je het persoonlijk moet doen. En aan hoe je beloning tot stand komt en welk commercieel risico je loopt.¹
Gezag is de scherpste vraag. Kan je opdrachtgever bepalen hoe, wanneer, waar en met wie je werkt? Hoeveel uur of dagen per week? Kan die je dezelfde aanwijzingen geven als het eigen personeel? Eén keer ja is al een sterke aanwijzing voor een gezagsverhouding.¹ Dat gat tussen papier en praktijk heet schijnzelfstandigheid.
Stelt de Belastingdienst het vast, dan volgen direct een correctieverplichting en een naheffingsaanslag loonheffingen.¹ Normaal mag het niet verder terug dan 1 januari 2025, toen de handhaving weer begon. Bij kwaadwillendheid of een niet opgevolgde aanwijzing vervalt die grens. Dan geldt de gewone vijfjaarstermijn, die verder terug kan gaan dan 2025.¹ Verzuimboetes legt de Belastingdienst in 2026 niet op. Vergrijpboetes, waarvoor opzet of grove schuld nodig is, kunnen sinds 1 januari 2026 wel.¹
Modelovereenkomsten die op 6 september 2024 goedgekeurd waren, lopen door tot en met 31 december 2029. Nieuwe beoordeelt de Belastingdienst niet meer.¹ Daarnaast nam de Eerste Kamer in juni 2026 een wet aan met een rechtsvermoeden van werknemerschap onder een uurtarief van €38.⁴ Die wet is nog niet in werking getreden. Zodra ze geldt, moet je opdrachtgever onder dat tarief aantonen dat er géén arbeidsovereenkomst is. De hele toets staat op onze pagina over schijnzelfstandigheid.
Werk je voor een opdrachtgever in het buitenland? Ook dan telt hoe je feitelijk werkt, niet alleen je contract. Of er Nederlandse loonheffingen volgen, hangt af van de positie van je opdrachtgever. Dat toetsen we voor jou in het gesprek.
En Willemijn? Stuurt één opdrachtgever haar dagelijks aan? Dat is een sterke aanwijzing voor loondienst. De Belastingdienst weegt daarna alle feiten samen, niet alleen het tarief. Bij haar Duitse opdrachtgevers spelen ook btw en sociale premies mee.
Maken de belastingvoordelen het verschil goed?
Deels, en minder dan vroeger. De zelfstandigenaftrek is €1.200 voor 2026. In 2025 was dat nog €2.470. Je hebt er wel 1.225 uur ondernemerschap voor nodig, het urencriterium.
Daarnaast is er de MKB-winstvrijstelling van 12,7%. Beide aftrekposten tellen tegen maximaal 37,56%. Dat is het hoogste tarief waartegen aftrekposten meetellen, niet je belastingtarief. In Box 1 loopt het tarief van 35,75% in de eerste schijf tot 49,50% in de top.³ De exacte bedragen en voorwaarden staan bij zelfstandigenaftrek.
Vergelijk je netto-inkomen met een nettosalaris, niet met een brutosalaris. Als zzp'er heb je dan een hoger netto-inkomen nodig om gelijk uit te komen. Dat verschil moet ziekte, pensioen en buffers dekken.
Hoe je als zzp'er inkomstenbelasting betaalt, lees je bij inkomstenbelasting voor zzp'ers. Vergeet je zakelijke kosten niet, die verlagen je belastbare winst.
Voor Willemijn rekenen we het niet tot op de euro af. We geven haar een richting en controleren de rest in het gesprek. Wat ontbreekt is haar aantal declarabele uren per jaar. We namen 1.000 uur aan, maar haar echte aantal bepaalt de uitkomst.
“Klanten vragen mij eerst naar het tarief. Ik draai het om. We kijken eerst wat je inlevert en of je werk als ondernemerschap telt. Het tarief komt als laatste.”
¹ belastingdienst.nl, Arbeidsrelaties, wanneer is sprake van loondienst, handhaving en modelovereenkomsten · Geraadpleegd
² rijksoverheid.nl, Plannen voor verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen · Geraadpleegd
³ belastingdienst.nl, Ondernemersaftrek · Geraadpleegd
⁴ eerstekamer.nl, Wet invoering rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief (36.783) · Geraadpleegd
Veelgestelde vragen over zzp of loondienst
Is zzp of loondienst beter in Nederland?
Dat hangt af van hoeveel zekerheid je zelf wilt regelen. Loondienst geeft je loondoorbetaling, WW en pensioen. Als zzp'er ruil je die zekerheid in voor vrijheid en een hoger tarief. Reken dus eerst je dekking mee, niet alleen je uurtarief.
Word ik werknemer als ik voor één opdrachtgever werk?
Nee. Er bestaat geen 70%-regel en geen grens voor één opdrachtgever. De Belastingdienst kijkt naar meerdere factoren samen, zoals wie het werk aanstuurt. Eén opdrachtgever is hooguit een reden om beter te kijken.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid betekent dat je op papier zzp'er bent, maar in de praktijk als werknemer werkt. Denk aan vaste uren en dagelijkse aansturing door je opdrachtgever. De Belastingdienst kan dan een naheffing opleggen.
Wat levert de zelfstandigenaftrek op als zzp'er in 2026?
De zelfstandigenaftrek is €1.200 in 2026, tegen €2.470 in 2025. Je hebt er 1.225 uur voor nodig, het urencriterium. De aftrek telt tegen maximaal 37,56%. De exacte voorwaarden lees je bij zelfstandigenaftrek.
Heb ik recht op ziektegeld of WW als zzp'er?
Nee. Als zzp'er krijg je geen loondoorbetaling bij ziekte en geen WW. Je regelt zelf een AOV voor arbeidsongeschiktheid. Een verplichte basisverzekering (BAZ) is voorgesteld, maar nog geen wet.²
Kan ik zzp'en naast loondienst?
Ja. Je loondienst houdt je dekking en pensioen in stand. Je freelance-inkomen komt daar belast bovenop. Of je de zelfstandigenaftrek krijgt, hangt af van het urencriterium, meer daarover bij ondernemer voor de inkomstenbelasting.