Wat gebeurt er nu met je oudedagsreserve?
Je reserve blijft staan en je rekent hem later af.
Sinds 1 januari 2023 kun je niets meer aan je oudedagsreserve toevoegen¹. Wat je vóór die datum opbouwde, valt onder de oude regels.
Je reserve is geen spaarpot en ook geen schuld. Het is winst waarover je nog geen belasting hebt betaald. Daarmee hoort hij in Box 1 en nooit in Box 3.
Ongeveer een derde van alle eigenaren van een eenmanszaak of personenvennootschap gebruikte de regeling³. Je bent dus niet de enige met deze post op de balans.
Deze pagina gaat over de reserve die je al hebt. Dit geldt alleen als je een eenmanszaak of personenvennootschap hebt, niet als je een bv hebt. We laten zien wanneer je reserve verplicht vrijvalt en welke uitwegen je hebt. We rekenen geen belastingbedrag voor je uit.
Nieuw pensioen opbouwen valt buiten deze pagina. Wil je weten hoe groot je tekort is? Bereken dat op je pensioengat als ondernemer of bekijk een lijfrente als zzp’er.
Petra is zelfstandig opticien met een eigen zaak. Ze bouwde jarenlang op. Sinds 2023 ziet ze de post elk jaar op haar balans terugkomen. Verderop op deze pagina maakt zij haar keuze.
In het kort
Dicht sinds 2023. De opbouw is gestopt en je bestaande reserve mag gewoon blijven staan.
Box 1, niet Box 3. Je reserve staat op je ondernemingsbalans en nooit in je privévermogen.
Twee voorwaarden, niet één. Verplichte vrijval vraagt meestal een te lage balans en een gebeurtenis in hetzelfde jaar. Definitief staken rekent altijd af.
Drie uitwegen. Een lijfrente kopen, afrekenen in de winst of de post laten staan.
Eigen aftrekgrond. De omzetting staat in artikel 3.128 Wet IB 2001, naast je jaarruimte.
Omzetten of afrekenen legt je keuze vast. Laten staan houdt alles open.
Wanneer valt je oudedagsreserve verplicht vrij?
Meestal gelden twee voorwaarden tegelijk, maar definitief staken rekent altijd af.
Je reserve mag dus blijven staan tot de wet een vrijval verplicht maakt. De eerste voorwaarde is de stand: je reserve is hoger dan je ondernemingsvermogen. Je ondernemingsvermogen is het eigen vermogen van je zaak. De tweede voorwaarde is een gebeurtenis in datzelfde jaar.
Die gebeurtenis komt in drie vormen. Je staakt een deel van je onderneming. Je hebt op 1 januari van het kalenderjaar de AOW-leeftijd bereikt. Of je haalt het urencriterium niet in dit kalenderjaar en ook niet in het vorige. Het urencriterium is het aantal uren dat je per jaar in je onderneming moet werken.
Blijft je reserve onder je ondernemingsvermogen? Dan gebeurt er niets bij gedeeltelijk staken. Dat geldt ook bij de AOW-leeftijd en het urencriterium. Stop je definitief, dan valt je reserve altijd vrij, zonder die toets. Overlijd je? Dan geldt dat ook, tenzij je partner de zaak voortzet.
De tabel hieronder zet elke gebeurtenis naast de voorwaarde die erbij hoort.
| Gebeurtenis | Voorwaarde | Gevolg voor de reserve |
|---|---|---|
| Gedeeltelijk staken, AOW-leeftijd of urencriterium gemist | Je reserve is hoger dan je ondernemingsvermogen | Alleen het deel boven je ondernemingsvermogen valt vrij |
| Definitief staken of je zaak verkopen | Altijd | De hele reserve gaat naar je winst |
| Overlijden | Tenzij je partner de zaak voortzet | De hele reserve gaat naar je belastbare winst |
Welke uitwegen heb je nog?
Je hebt drie uitwegen: omzetten, afrekenen of laten staan.
De wetgever sloot de regeling om zuiver fiscaal uitstel te stoppen². Jouw reserve blijft uitgesteld inkomen en die rekening komt een keer langs.
De eerste uitweg is een lijfrente kopen voor een inkomensvoorziening.
De tweede uitweg is afrekenen in de winst. Dat jaar gaat de hele reserve mee in de belasting.
De derde uitweg is laten staan. Je reserve blijft dan op de balans tot een gebeurtenis hem laat vrijvallen.
Hieronder zie je de drie uitwegen naast elkaar.
| Uitweg | Wat je doet | Het effect |
|---|---|---|
| Omzetten in een lijfrente | Je koopt een lijfrente en haalt datzelfde bedrag van de post af | Je betaalt pas belasting als je lijfrente uitkeert |
| Afrekenen in de winst | Je telt de reserve op bij je winst | Je betaalt dat jaar belasting over de hele reserve |
| Laten staan | Je houdt de post op je balans | Een gebeurtenis bepaalt dan het moment |
Hoe zet je je oudedagsreserve om in een lijfrente?
Je koopt een lijfrente en verlaagt je reserve met hetzelfde bedrag.
Wat betekent dat voor de ruimte die je zelf nog hebt? Je jaarruimte is het bedrag dat je dit jaar in een lijfrente mag stoppen en mag aftrekken. Die ruimte staat in artikel 3.127 Wet IB 2001. De aftrek voor een omzetting staat op zichzelf, in artikel 3.128 daarnaast. Je jaarruimte houd je dus over voor je eigen pensioenopbouw.
Je hebt bovendien langer de tijd dan je denkt. Je mag de premie nog tot 30 juni van het volgende kalenderjaar betalen. Hij telt dan toch voor het eerdere jaar. De termijn van 30 juni komt van belastingdienst.nl, geraadpleegd op 17 augustus 2026.
We rekenen je jaarruimte hier niet uit. Hoe die aftrek precies uitpakt lees je op wanneer je lijfrentepremie aftrekbaar is.
Eén punt vraagt extra aandacht bij je adviseur.
Hoe pakt een omzetting in de praktijk uit?
De vrijval verhoogt je winst en de aftrek haalt dat weer weg.
Met die eigen aftrekgrond blijft de rekensom overzichtelijk. Petra weegt haar keuze en kiest voor een lijfrente. Stel dat haar oudedagsreserve op €26.000 staat.
Ze koopt voor datzelfde bedrag een lijfrente. De vrijval van €26.000 telt mee in haar winst. Daar staat een aftrek van €26.000 tegenover.
Haar inkomstenbelasting van dat jaar beweegt dus niet. Alleen de timing verschuift: ze betaalt pas belasting als haar lijfrente uitkeert. Wil je weten of dit ook bij jouw situatie past?
Wat gebeurt er bij stoppen, overlijden of emigreren?
Bij stoppen, overlijden en emigreren valt je reserve meestal in één keer vrij.
In deze drie situaties kies je het moment niet zelf.
Stop je definitief of verkoop je je zaak? Dan gaat de hele reserve naar je winst. Koop je er een lijfrente van bij een verzekeraar, dan blijft het per saldo neutraal. De belasting verschuift dan naar je latere uitkeringen. Hoe de stakingswinst zelf uitpakt lees je op stakingswinst bij het stoppen van je onderneming.
Overlijd je voordat je hebt afgerekend? Dan volgt de afrekening in dat jaar. Een partner die de zaak voortzet mag de reserve overnemen. Dat vraagt ze aan bij de aangifte.
Emigreren pakt anders uit dan veel ondernemers denken. Houd je op Nederlands ondernemer te zijn, dan valt je reserve doorgaans vrij. De conserverende aanslag geldt voor pensioen- en lijfrenteaanspraken en niet voor de reserve zelf. De aanslag berekent nu al de belasting over de waarde van die aanspraken. Je betaalt pas als je ze afkoopt of niet in stand houdt. Zet je je reserve eerst om in een lijfrente? Dan valt dat bedrag wel onder die aanslag. Binnen de EU of de EER krijg je automatisch uitstel van betaling en loopt er geen invorderingsrente. Meer over die aanslag lees je op belasting bij emigratie uit Nederland.
Heb je pensioenrechten over de grens staan? Die volgen hun eigen regels en staan los van je reserve. Lees daarover hoe Nederland een pensioen uit het buitenland belast.
In gesprekken blijkt de stand op de balans vaak het echte probleem.
“Veel ondernemers weten niet precies wat er op hun balans staat. We controleren eerst die stand en pas daarna de keuze. Dat voorkomt een keuze die je niet meer terugdraait.”
Wat is je slimste volgende stap?
Controleer eerst de stand van je oudedagsreserve en kies daarna.
Alle drie de uitwegen komen uiteindelijk op dat ene getal uit. Begin dus bij de stand zelf. Je geeft die stand elk jaar op in je aangifte. Meer daarover lees je op hulp bij je belastingaangifte als zzp’er.
Zet die stand naast je ondernemingsvermogen. Is je reserve de laagste van de twee? Dan leidt geen gebeurtenis tot een verplichte vrijval zolang je doorgaat. Stop je definitief, dan valt hij alsnog helemaal vrij.
De timing van je afrekening is voor een deel jouw keuze. Je kunt je ondernemingsvermogen bewust verlagen met extra privéopnames. Zakt het daardoor onder je reserve? Dan valt bij een gebeurtenis alleen het verschil vrij.
Denk je aan stoppen met werken? Lees dan wat er verandert als je met pensioen gaat. Petra koos voor een lijfrente nadat ze eerst haar stand had gecontroleerd.
Hoe dit past in je bredere pensioenplan, lees je op onze pagina over pensioenadvies.
¹ business.gov.nl, Retirement reserve · Geraadpleegd
² ondernemersplein.overheid.nl, Oudedagsreserve · Geraadpleegd
³ kvk.nl, De FOR is gestopt, wat nu? · Geraadpleegd
Veelgestelde vragen over de oudedagsreserve
Kun je nog geld toevoegen aan je oudedagsreserve?
Nee. De opbouw ging op 1 januari 2023 dicht. Wat er staat mag blijven staan.
Moet je je oudedagsreserve meteen afrekenen?
Nee. De post mag op je balans blijven staan. Afrekenen hoeft meestal pas bij twee dingen tegelijk. Je reserve is hoger dan je ondernemingsvermogen en er speelt dat jaar een gebeurtenis. Stop je definitief of verkoop je je zaak, dan valt je reserve altijd vrij.
Gaat de omzetting van je jaarruimte af?
Nee. De aftrek voor de omzetting heeft een eigen aftrekgrond. Die gaat niet van je jaarruimte af, dus die ruimte houd je over.
Wat gebeurt er met je reserve als je overlijdt?
De reserve gaat dan naar de belastbare winst. Zet je partner de zaak voort? Dan mag die de reserve overnemen op verzoek bij de aangifte.
Wanneer moet je hiernaar kijken als je gaat emigreren?
Kijk hiernaar ruim voordat je je uitschrijft. Stop je als Nederlands ondernemer, dan valt je reserve doorgaans vrij. De conserverende aanslag raakt pensioen en lijfrente en niet de reserve zelf.
Verandert een pensioen over de grens iets aan je oudedagsreserve?
Nee. Je buitenlandse pensioenrechten staan los van deze post. Hoe Nederland zo’n pensioen belast lees je op pensioen uit het buitenland en belasting.